Isolatiesector kampt met scherpe terugval in vraag

De Nederlandse isolatiesector zit in zwaar weer. Na jaren van groei is er in 2025 een scherpe terugval in de vraag naar isolatiewerkzaamheden. Bedrijven melden omzetdalingen van 20 tot 40 procent. Een belangrijke oorzaak is de aangescherpte vleermuiswetgeving, die isolatieprojecten vertraagt of zelfs onmogelijk maakt. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor huiseigenaren, verhuurders en de bredere bouwsector.

Oorzaken van de terugval

De terugval heeft meerdere oorzaken. De belangrijkste is de vleermuiswetgeving, die sinds 2024 strikter wordt gehandhaafd. Vleermuizen zijn beschermde diersoorten en gebruiken vaak spouwmuren, dakranden en zolders als verblijfplaats. Bij isolatiewerkzaamheden kunnen deze verblijfplaatsen verstoord worden, wat wettelijk niet is toegestaan.

Voordat isolatie mag worden aangebracht, moet een ecoloog onderzoeken of er vleermuizen aanwezig zijn. Als dat het cas is, moeten compensatiemaatregelen worden getroffen of moet worden gewacht tot de vleermuizen vrijwillig zijn vertrokken. Dit kan maanden tot jaren duren.

De procedures zijn complex en tijdrovend. Veel huiseigenaren zien af van isolatie omdat het te ingewikkeld wordt. Ook verhuurders stellen projecten uit omdat onzekerheid bestaat over de haalbaarheid.

Een tweede oorzaak is de economische situatie. Door hogere rentetarieven en inflatie zijn huishoudens voorzichtiger met grote investeringen. Isolatie kost gemiddeld €5.000 tot €15.000 per woning, een bedrag dat niet voor iedereen beschikbaar is.

Daarnaast speelt onduidelijkheid over subsidies een rol. Hoewel regelingen als ISDE en SVOH beschikbaar zijn, weten veel mensen niet dat ze hiervoor in aanmerking komen of vinden ze de aanvraagprocedures te ingewikkeld.

Impact van de vleermuiswetgeving

De Wet natuurbescherming beschermt alle inheemse vleermuizen. In Nederland komen ongeveer twintig soorten voor, waarvan sommige gebruik maken van gebouwen als verblijfplaats. Vooral dwergvleermuizen en gewone dwergvleermuizen komen vaak in spouwmuren voor.

Bij werkzaamheden aan gevels, daken of zolders moet rekening worden gehouden met deze beschermde soorten. Het verstoren of vernietigen van verblijfplaatsen is strafbaar en kan leiden tot boetes tot €20.500 of zelfs gevangenisstraf.

Voor isolatieprojecten betekent dit dat een gedegen onderzoek nodig is. Een ecoloog moet vaststellen of vleermuizen aanwezig zijn. Dit gebeurt door middel van visuele inspectie, het plaatsen van detectoren of het uitvoeren van vliegroutes-onderzoek.

Als blijkt dat vleermuizen aanwezig zijn, zijn er verschillende opties. Ten eerste kan worden gewacht tot de vleermuizen zijn vertrokken. Veel soorten gebruiken verblijfplaatsen alleen in bepaalde seizoenen. Tussen november en maart zijn vleermuizen vaak in winterslaap elders.

Een tweede optie is het creëren van alternatieve verblijfplaatsen. Door vleermuiskasten te plaatsen of specifieke openingen in de gevel te maken, kunnen vleermuizen na de isolatie terugkeren.

Een derde optie is het aanvragen van een ontheffing bij de provincie. Dit is mogelijk als aangetoond kan worden dat er geen alternatieven zijn en dat het project groot maatschappelijk belang dient. Ontheffingen worden echter terughoudend verleend.

Gevolgen voor huiseigenaren

Voor huiseigenaren die hun woning willen isoleren, betekent de vleermuiswetgeving extra stappen, kosten en onzekerheid. Een ecologisch onderzoek kost tussen de €500 en €2.000, afhankelijk van de omvang van het project.

Als vleermuizen worden aangetroffen, kan de isolatie pas na maanden of jaren worden uitgevoerd. Dit frustreert vooral eigenaren die hun woning willen verduurzamen om te voldoen aan energielabel-eisen of om de energierekening te verlagen.

Ook zijn er financiële gevolgen. De waarde van woningen met een slecht energielabel daalt, terwijl goed geïsoleerde woningen in prijs stijgen. Eigenaren die niet kunnen isoleren, zien hun investering mogelijk niet terugverdiend worden.

Gelukkig zijn er oplossingen. Bij veel woningen kan isolatie worden aangebracht zonder verstoring van vleermuizen. Binnenisolatie, vloerisolatie en dakisolatie zijn vaak geen probleem. Alleen spouwmuurisolatie en gevelisolatie vereisen extra zorgvuldigheid.

Consequenties voor verhuurders

Verhuurders zitten in een lastige positie. Vanaf 2029 moeten alle huurwoningen minimaal energielabel D hebben. Veel huurwoningen met label E, F of G hebben isolatie nodig om aan deze eis te voldoen.

De vleermuiswetgeving bemoeilijkt dit. Verhuurders met grote portefeuilles kunnen niet meer planmatig werken, omdat per pand moet worden onderzocht of vleermuizen aanwezig zijn. Dit leidt tot onvoorspelbare planning en hogere kosten.

Voor kleinere particuliere verhuurders kan het zelfs betekenen dat ze hun woningen niet kunnen verhuren na 2029, omdat ze niet kunnen voldoen aan de energielabel-eis.

Oplossingen liggen in vroegtijdig onderzoek en gefaseerde aanpak. Door nu al ecologisch onderzoek te laten uitvoeren, weten verhuurders waar ze aan toe zijn en kunnen ze projecten beter plannen.

Ook kan worden gekeken naar alternatieve isolatiemethoden die geen verstoring veroorzaken. Binnenspouwmuurisolatie kan soms met speciaal gereedschap worden aangebracht zonder vleermuizen te storen.

Reactie van de isolatiesector

De isolatiesector heeft moeite met de huidige situatie. Bedrijven hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in personeel, materieel en opleiding in de verwachting dat de vraag naar isolatie zou blijven stijgen. Die verwachting is niet uitgekomen.

Brancheorganisaties pleiten voor versoepeling van de regelgeving. Ze erkennen het belang van natuurbescherming, maar vinden de huidige regels te strikt. Er wordt gepleit voor meer maatwerk en snellere procedures.

Ook wordt gepleit voor betere voorlichting. Veel huiseigenaren weten niet hoe ze moeten omgaan met de vleermuiswetgeving. Duidelijke informatie en begeleiding kunnen helpen om projecten toch door te laten gaan.

Sommige isolatiebedrijven werken samen met ecologen om geïntegreerde diensten aan te bieden. Hierdoor kunnen klanten bij één partij terecht voor zowel het ecologisch onderzoek als de daadwerkelijke isolatie.

Rol van overheden

Overheden worstelen met het spanningsveld tussen natuurbescherming en verduurzaming. Beide doelen zijn belangrijk, maar kunnen in de praktijk botsen.

Gemeenten en provincies zoeken naar oplossingen. Sommige gemeenten bieden gratis ecologische quick scans aan om huiseigenaren te helpen. Andere gemeenten hebben sneltracken voor ontheffingsaanvragen.

Ook wordt gekeken naar gebiedsgerichte aanpakken. In sommige wijken wordt gezamenlijk onderzoek gedaan en worden collectieve maatregelen genomen. Dit is efficiënter en goedkoper dan individuele aanpakken.

Het Rijk overweegt aanpassingen in de wetgeving. Er wordt gewerkt aan een gedragscode voor isolatiewerkzaamheden. Bedrijven die zich aan deze code houden, zouden vrijstelling kunnen krijgen van de vergunningplicht.

Alternatieve isolatiemethoden

Naast traditionele spouwmuurisolatie zijn er alternatieve methoden die minder last hebben van de vleermuiswetgeving. Binnengevelisolatie is een optie waarbij isolatiemateriaal aan de binnenkant van de gevel wordt aangebracht. Dit vereist geen ingreep in de spouwmuur en verstoort vleermuizen niet.

Een nadeel is dat woonoppervlak verloren gaat. Afhankelijk van de dikte van de isolatie kan dit 5 tot 10 cm per muur zijn. Ook zijn er extra voorzieningen nodig voor stopcontacten, leidingen en radiatoren.

Buitengevelisolatie is een andere optie. Hierbij wordt isolatiemateriaal aan de buitenkant van de gevel bevestigd. Dit is effectief, maar kan esthetisch bezwaren oproepen en vergt een omgevingsvergunning.

Vloer- en dakisolatie zijn vaak probleemloos. Deze maatregelen verstoren geen vleermuisverblijven en leveren toch aanzienlijke energiebesparing op. Voor veel woningen is een combinatie van vloer-, dak- en beglazisolatie voldoende om van label F naar D te komen.

Toekomstperspectief

De verwachting is dat de vraag naar isolatie op termijn weer zal aantrekken. De energielabel-eisen, stijgende energieprijzen en klimaatdoelen maken verduurzaming noodzakelijk. De uitdaging is om de vleermuiswetgeving werkbaar te maken zonder afbreuk te doen aan natuurbescherming.

Er wordt gewerkt aan innovatieve methoden om isolatie en natuurbescherming te combineren. Denk aan slim ontworpen vleermuiskasten, isolatiematerialen die verblijfmogelijkheden behouden en geautomatiseerde detectiesystemen.

Ook digitalisering kan helpen. Door gebruik te maken van 3D-scans en thermografie kan vooraf worden bepaald waar isolatie het meest effectief is en waar vleermuizen zich mogelijk bevinden.

Voor de isolatiesector is het belangrijk om veerkrachtig te blijven en te investeren in kennis en innovatie. Bedrijven die zich specialiseren in vleermuisvriendelijke isolatie, zullen een concurrentievoordeel hebben.

Plant u isolatiewerkzaamheden?

Overweegt u om uw woning of huurwoning te isoleren? Dan is het belangrijk om tijdig te onderzoeken of vleermuizen aanwezig zijn. Dit voorkomt verrassingen en vertragingen.

Via ons platform kunt u contact leggen met isolatiebedrijven en ecologen die ervaring hebben met vleermuisvriendelijke isolatie. Zij kunnen u adviseren over de mogelijkheden, de procedures en de kosten.

Vraag vrijblijvend offertes aan en ontdek hoe u uw woning kunt isoleren met respect voor natuurbescherming. Binnen 24 uur ontvangt u reacties van specialisten in uw regio.