Bouwbedrijf Heijmans zet een belangrijke stap in de verduurzaming van beton. In een praktijktest wordt een modulaire brug aangelegd met volledig CO2-neutraal beton. Het project laat zien dat grootschalige toepassing van duurzaam beton binnen handbereik komt. Deze ontwikkeling heeft grote gevolgen voor de bouwsector, die verantwoordelijk is voor ongeveer 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot.
Waarom is beton zo belangrijk?
Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld. Jaarlijks wordt er wereldwijd zo'n 30 miljard ton beton geproduceerd. In Nederland gaat het om ongeveer 20 miljoen ton per jaar. Beton wordt gebruikt voor woningen, kantoren, wegen, bruggen en talloze andere constructies.
Het probleem is dat cement, de belangrijkste bindstof in beton, zeer CO2-intensief is. Bij de productie van één ton cement komt ongeveer 600 tot 900 kilo CO2 vrij. Wereldwijd is de cementproductie verantwoordelijk voor ongeveer 8% van alle CO2-uitstoot. Dat is meer dan het vliegverkeer.
De uitstoot ontstaat vooral tijdens het verhitten van kalksteen tot ongeveer 1450 graden Celsius. Bij dit proces komt CO2 vrij uit de grondstof zelf en uit de verbranding van fossiele brandstoffen die nodig zijn om de ovens te verhitten.
De innovatie van Heijmans
Heijmans gebruikt in het testproject een innovatieve cementvervanger op basis van geactiveerd klei. Deze zogenaamde 'LC3-technologie' (Limestone Calcined Clay Cement) vervangt tot 50% van het traditionele cement. Het bijzondere is dat klei op veel lagere temperaturen kan worden verwerkt dan kalksteen, waardoor de energiebehoefte en CO2-uitstoot drastisch dalen.
Daarnaast gebruikt Heijmans gerecycled zand en grind in het beton. Normaal gesproken wordt hiervoor nieuw gewonnen materiaal gebruikt, wat leidt tot aantasting van rivieren en landschappen. Door puingranulaat en ander betonafval te verwerken, wordt de circulaire keten gesloten.
De derde innovatie is het modulaire ontwerp van de brug. Elementen worden prefab geproduceerd in een fabriek en ter plekke gemonteerd. Dit leidt tot minder uitstoot tijdens de bouwfase en zorgt ervoor dat de brug aan het einde van zijn levensduur eenvoudig kan worden gedemonteerd en hergebruikt.
Praktijktest toont haalbaarheid
De modulaire brug die Heijmans test, is bedoeld voor een ecologische verbinding in een natuurgebied. De brug moet geschikt zijn voor voetgangers, fietsers en landbouwvoertuigen. De constructie moet dus niet alleen duurzaam zijn, maar ook voldoen aan alle kwaliteits- en veiligheidseisen.
Tijdens het project worden uitgebreid metingen gedaan. Onderzoekers monitoren de sterkte, duurzaamheid en andere technische eigenschappen van het CO2-neutrale beton. Ook wordt de CO2-besparing nauwkeurig berekend, van grondstof tot eindproduct.
De eerste resultaten zijn veelbelovend. Het CO2-neutrale beton blijkt in de praktijk dezelfde eigenschappen te hebben als traditioneel beton. De sterkte, verwerkbaarheid en levensduur zijn vergelijkbaar. Dat betekent dat grootschalige toepassing technisch haalbaar is.
Kosten en schaalbaarheid
Een veelgehoorde vraag is of duurzaam beton ook betaalbaar is. Op dit moment is CO2-neutraal beton iets duurder dan traditioneel beton, vooral omdat de schaal nog klein is en productieprocessen worden geoptimaliseerd.
De verwachting is dat het kostenverschil snel kleiner wordt. Door opschaling dalen de productiekosten. Bovendien wordt traditioneel beton steeds duurder door CO2-heffingen en strengere milieuregelgeving. Over een aantal jaar kan duurzaam beton zelfs goedkoper worden dan het traditionele alternatief.
Voor toepassing in nieuwbouw en infrastructurele projecten is de meerprijs vaak beperkt. Bij een gemiddelde woning bedraagt het aandeel betonkosten ongeveer 10-15% van de totale bouwkosten. Een verhoging van de betonprijs met 10% leidt dus maar tot 1-2% hogere bouwkosten, terwijl de CO2-reductie 30-50% kan zijn.
Regelgeving en certificering
Voor bouwers en ontwikkelaars is het belangrijk dat duurzaam beton voldoet aan alle regelgeving. In Nederland worden betonsoorten getest en gecertificeerd volgens het KOMO-certificaat. Dit garandeert dat het materiaal voldoet aan de Bouwbesluit-eisen.
CO2-neutraal beton kan in principe dezelfde certificeringen verkrijgen als traditioneel beton, mits het voldoet aan de technische eisen voor sterkte, duurzaamheid en verwerkbaarheid. Het testen en certificeren van nieuwe betonmengsels kost tijd, maar steeds meer innovatieve producten doorlopen dit proces succesvol.
Voor gemeenten en opdrachtgevers wordt het steeds normaler om duurzaam beton voor te schrijven in bestekken. In tenders krijgen inschrijvers bonuspunten voor het gebruik van circulaire en CO2-arme materialen. Dit stimuleert de markt om te innoveren.
Gevolgen voor de bouwsector
De beschikbaarheid van CO2-neutraal beton heeft grote gevolgen voor de bouwsector. Het biedt mogelijkheden om nieuwbouw- en renovatieprojecten aanzienlijk duurzamer te maken zonder in te leveren op kwaliteit.
Voor ontwikkelaars betekent dit dat ze kunnen voldoen aan strenge duurzaamheidseisen zonder dat het ontwerp of de planning ingrijpend hoeft te worden aangepast. Ze kunnen blijven werken met vertrouwde constructiemethoden, alleen met een duurzamer materiaal.
Voor architecten en constructeurs opent het deuren naar nieuwe ontwerpconcepten. De combinatie van duurzaam beton, modulaire bouw en demontabele constructies past perfect bij de trend naar circulair bouwen.
Ook voor gemeenten is het relevant. Bij het verlenen van vergunningen kunnen ze eisen stellen aan de duurzaamheid van materialen. Het Bouwbesluit biedt hiervoor steeds meer ruimte, bijvoorbeeld via de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) en CO2-prestatieladder.
Internationale ontwikkelingen
Heijmans is niet het enige bedrijf dat werkt aan duurzaam beton. Wereldwijd investeren betonproducenten en bouwbedrijven miljarden in verduurzaming. In Zwitserland, Denemarken en Zweden zijn al meerdere projecten gerealiseerd met CO2-arm of zelfs CO2-negatief beton.
Ook in Nederland doen andere partijen mee. CarbonCure ontwikkelt technologie waarbij CO2 in het beton wordt vastgelegd. Cemex experimenteert met hernieuwbare energiebronnen in cementfabrieken. En verschillende universiteiten doen fundamenteel onderzoek naar nieuwe bindmiddelen.
De Europese Unie stimuleert deze ontwikkelingen via subsidies en regelgeving. De Green Deal schrijft voor dat de bouwsector in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Dat betekent dat innovaties als CO2-neutraal beton hard nodig zijn.
Toepassing in uw bouwproject
Bent u bezig met plannen voor nieuwbouw of renovatie? Vraag bij uw aannemer naar de mogelijkheden van duurzaam beton. Veel leveranciers kunnen inmiddels CO2-gereduceerd beton leveren, zij het nog niet altijd volledig CO2-neutraal.
Voor specifieke projecten, zoals bruggen, kelders of funderingen, kunt u overwegen om samen met de leverancier te kijken naar maatwerk. Soms is het mogelijk om als launching customer mee te doen aan een pilotproject, waarbij u profiteert van subsidies en kennisopbouw.
Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning kunt u aandacht besteden aan de materiaalkeuze. Gemeenten waarderen het als u duurzaamheid serieus neemt, en het kan bijdragen aan een vlotte vergunningverlening.
Hulp nodig bij uw duurzame bouwproject?
Duurzaam bouwen vraagt om specialistische kennis. Van materiaalkeuze tot vergunningaanvraag: elk aspect verdient aandacht. Via ons platform kunt u eenvoudig contact leggen met adviseurs die ervaring hebben met verduurzaming en innovatieve bouwmethoden.
Vraag vrijblijvend offertes aan en ontdek hoe u uw bouwproject zo duurzaam mogelijk kunt realiseren. Binnen 24 uur ontvangt u reacties van specialisten die u verder kunnen helpen.
Hulp nodig bij uw vergunningstraject?
Ontvang binnen 24 uur vrijblijvende offertes van specialisten in uw regio.
- Gratis & vrijblijvend vergelijken
- 4500+ gecertificeerde specialisten